In Marine en koopvaardij in de Koude Oorlog staat een vaak onderschat maar strategisch cruciaal thema in de Nederlandse zeevaart centraal: de bescherming van koopvaardijschepen tegen geweld op zee. Handelsbescherming was een kerntaak van de Koninklijke Marine, en ook de NAVO achtte de bescherming van trans-Atlantische zeeverbindingen van vitaal belang.
Maar het bleef niet bij militaire ontwikkelingen. De zelfbescherming van koopvaardijschepen vereiste nauwe samenwerking tussen de marine, het ministerie van Verkeer en Waterstaat en de reders; een samenwerking die herhaaldelijk stokte door botsende belangen, schaarse middelen en onderling onbegrip. Die geschiedenis blijkt verrassend actueel: in het licht van huidige geopolitieke spanningen en het belang van veilige aanvoerlijnen voor westerse weerbaarheid klinken de lessen van de Koude Oorlog luider dan ooit.
